Përpjekje albanologjike

1. Pse “Sapere aude”?

Sapere aude eshtë nje frazë latine q® do te thotë

“Guxo te dish”, përkthyer lirshem si “Ki guxim te perdoresh arsyen tënde”, “Guxo të njohesh gjerat përmes arsyes”, ose edhe më lirshëm si “Guxo të jesh i mençur” Fillimisht e përdorur ne Librin e Parë të Letrave (20 para Krishtit), nga poeti romak Horaci, fraza “sapere aude” u lidh me epokën e Iluminizmit, gjatë shekujve XVII dhe XVIII, pasi Emanuel Kant e perdori atë në esenë, “Çfarë është Iluminizmi?” më 1784. Madje Kanti pretendoi që fraza “Sapere aude” te ishte si moto për të gjithe periudhën e Iluminizmit.

Ne shekullin e 20-të, në esenë “Cfarë është Iluminizmi?” (1984) Michel Foucault e rimori këtë formulë. Fraza perdoret gierësisht si moto, veçanërisht nga institucionet arsimore.

Përgjatë hetimit te jetës dhe veprës se profesor Herik Lacajt si dhe përgjate shumë shestimeve te vepres së tij, ajo që me vinte më se shumti ne krye si nj® ekuivalencë shprehëse ishte pikërisht “Sapere aude